Sống An ToànMột cuộc gọi lúc nhà vắng người
(Tình huống mô phỏng) Điện thoại reo, giọng đầu dây nghiêm nghị: "Tôi là cán bộ công an. Số căn cước của bác liên quan một đường dây rửa tiền. Bác phải hợp tác, không được nói với ai, nếu không sẽ bị bắt."
Kịch bản này, và các biến thể giả làm nhân viên ngân hàng, bưu điện, điện lực, cơ quan thuế, đã được cơ quan công an cảnh báo nhiều lần. Kẻ gian thay lời thoại liên tục, nhưng các dấu hiệu thì gần như không đổi.
Năm dấu hiệu
1. Hù dọa bạn dính vào vụ án qua điện thoại
Cơ quan công an làm việc với người dân bằng giấy mời, giấy triệu tập, tại trụ sở. Không có chuyện "lấy lời khai", "xử lý vụ án" qua cuộc gọi hay gọi video.
2. Bảo chuyển tiền vào "tài khoản tạm giữ" để xác minh
Không có tài khoản nào như vậy. Bất cứ ai bảo bạn chuyển tiền để "chứng minh trong sạch" hay "bảo vệ tiền" đều là kẻ lừa đảo.
3. Hỏi mã OTP, mật khẩu, số thẻ
Ngân hàng không bao giờ hỏi mã OTP, mật khẩu qua điện thoại, tin nhắn hay mạng xã hội. Mã OTP chỉ để chính bạn dùng, không đọc cho ai.
4. Gửi đường link, bảo cài ứng dụng
Kẻ gian thường gửi link cài ứng dụng giả dạng ứng dụng của cơ quan nhà nước, ngân hàng. Ứng dụng giả có thể chiếm quyền điện thoại và đọc được tin nhắn ngân hàng. Chỉ cài ứng dụng từ kho chính thức (App Store, Google Play), và không cài theo lời người lạ.
5. Thúc gấp và bắt giữ bí mật
"Phải làm ngay", "không được cúp máy", "không được nói với con cháu". Thúc gấp để bạn không kịp nghĩ; bắt giữ bí mật để không ai kịp can.
Việc làm ngay khi nghi ngờ
- Cúp máy. Không cần lịch sự, không cần giải thích.
- Tự gọi lại số chính thức: tổng đài in trên thẻ ngân hàng, trên website ngân hàng; hoặc đến thẳng trụ sở công an gần nhà.
- Hỏi người thân trước khi chuyển bất kỳ khoản tiền nào.
- Không bấm link, không cài ứng dụng trong tin nhắn lạ.
Nguồn đối chiếu
- Các cảnh báo về thủ đoạn giả danh cơ quan công an trên Cổng thông tin điện tử Bộ Công an.
- Cảnh báo lừa đảo trực tuyến của Trung tâm Giám sát an toàn không gian mạng quốc gia.
- Khuyến cáo bảo mật trên website của chính ngân hàng bạn đang dùng.
Hỏi đáp
Người gọi đọc đúng họ tên, số căn cước của tôi. Vậy là thật?
Không. Thông tin cá nhân có thể đã bị lộ từ nơi khác. Biết tên bạn không chứng minh họ là công an hay ngân hàng.
Họ gọi video, mặc sắc phục, có cả phòng làm việc phía sau?
Hình ảnh có thể dựng, có thể giả. Quy tắc vẫn vậy: công an không xử lý vụ việc qua cuộc gọi video, và không ai được yêu cầu bạn chuyển tiền để xác minh.
Làm sao giúp cha mẹ lớn tuổi?
Dặn ba câu: "Công an không gọi điện bắt chuyển tiền", "Không đọc mã số trong tin nhắn cho ai", "Có ai gọi lạ thì gọi con trước". Dán ba câu này cạnh điện thoại bàn hoặc ghi vào máy.